bonidatiuskerk wereldwonderOpgroeien in de naoorlogse jaren in de Zaanstreek was opgroeien in een kleine wereld. Voor mij was die wereld groot genoeg. Niet minder dan zeven wereldwonderen telde ik aan weerszijden van de Zaan. Vandaag deel 3: de Sint Bonifatiuskerk.

bonifatius

Twintig jaar lang heb ik in Zaandam gewoond en al die tijd ben ik bang geweest voor de Sint Bonifatiuskerk.
Bang dat hij boven op me zou vallen. Elke zondag in de jaren vijftig wandelde ons gezin naar opa en oma aan de Rosmolenstraat. Heen van de Meidoornstraat via Kepplerstraat en Heijermansstraat. Na het avondeten terug via de Oostzijde. Daar was het onvermijdelijke punt, de angstwekkende toren van de katholieke kerk die de hele omgeving domineerde. Vanuit de verte doemde hij al op, mijn knieën knikten. Als we er langs liepen, keek ik strak recht voor me uit. Maar toch kon ik het niet laten en moest ik gewoon even omhoog kijken, naar links. Met als decor de donkere wolken die erachter langs joegen, keek de zwarte toren mij woedend aan en bewoog onmiskenbaar naar voren. Ik kreeg een naar gevoel in mijn buik, keek weer recht voor me uit en kneep in de hand van mijn moeder. Verderop dreigde een ander monster, de toren van de hervormde Oostzijderkerk, maar die passeerden we op veilige afstand als we langs het beeld van Dikke Bertha omhoog liepen naar de Zuiddijk.
Toen die angst was verdwenen, werd ik bang voor wat zich afspeelde in de katholieke kerk. In onze veilige gereformeerde kerk wist ik precies wat er ging gebeuren. Je zocht je plekje op, de dominee en de ouderlingen kwamen in ganzenpas naar binnen, de dominee kreeg een hand van mijn vader, de belangrijkste ouderling; dan werd er gebeden en gepreekt, allemaal volgens het boekje. Maar katholieke jongens en meisjes moesten ’s morgens voor ze naar school gingen naar de kerk, ze mochten hun spuug niet doorslikken en ze moesten in iets gaan zitten wat biechtstoel heette. Op catechisatie vertelde de dominee dat katholieken knielden voor beelden en niet tot Jezus maar tot Maria baden. Op zondag, als je van God moest uitrusten van je werk, gingen ze rustig naar ZFC of Zilvermeeuwen en na de kerkdienst liepen ze net zo makkelijk het café in.
In twintig jaar Zaandam heb ik nooit een voet over de drempel van de Bonifatiuskerk gezet. Toch is het wel goed gekomen tussen rooms-katholiek Nederland en mij. Met mijn katholieke chef bij de Amersfoortse Courant heb ik vele avonden gediscussieerd over het celibaat en over de paus, en ik heb met veel plezier gewerkt bij katholieke uitgeverijen (VNU) en bij katholieke kranten (De Gelderlander en de Volkskrant). In de kerk kom ik niet meer, maar als ik in Italië of Frankrijk een mis kan meemaken in een mooie basiliek of parochiekerk, zal ik het niet laten, en ik daalde zelfs af in de crypte van de basiliek in Barì waar niemand minder dan Sint Nicolaas ligt begraven. Ik ben een paar keer op retraite geweest in het Benedictijner klooster in Vaals.
Toch bleef de Sint Bonifatiuskerk, een van de iconische gebouwen van het centrum van Zaandam, aan mij knagen. Ik schrijf al zo lang over mijn Zaandamse jaren, waarom liep ik nog steeds als het angstige kind van toen met een boog om die kerk heen?
bonifatius 26Inmiddels is de kerk na jarenlange verwaarlozing gerestaureerd. Elke zondag is er weer een Heilige Mis. Er is een parochiekoor en een cantorij, en een blad voor misdienaars en misdienettes dat ‘Mispuntjes’ heet. Elke zaterdagmiddag is de Bonifatius open voor bezichtiging en gebed. Daar moest ik maar eens heengaan, besluit ik. Het lijkt me beter dan een mis bezoeken, waar je niet met goed fatsoen zomaar kunt weglopen en de mensen in de banken zich opeens naar je toedraaien en je een hand geven, terwijl ze ‘vrede’ mompelen. Als er tenminste nog mensen aanwezig zijn tijdens zo’n mis.
Wat dat laatste betreft helpt ‘kerkwacht’ Piet Disveld me snel uit de droom. Hij is met nog een paar vrijwilligers aanwezig in de kerk als ik er op een zaterdag binnenloop. Elke zondagochtend wonen zo’n honderdtachtig mensen de mis bij, vertelt hij me, terwijl hij me rondleidt.
Ik ben verrast door de pracht van de kerk. Aan de kolommen hangen vaandels van Zaanse werkmansgildes uit de historie van het rijke Zaanse roomse leven. Door de gebrandschilderde ramen speelt het zonlicht. Piet wijst me op bijzondere ramen — ‘daar heb je de Heilige Maagd van Lourdes, en daar de Heilige Fatima’ — en vertelt me trots over zijn bezoek aan bedevaartsoord Lourdes.
Bij hem brandt het vuur van het geloof nog steeds, ‘mijn drie broers zegt het niets meer’. Als jongen ging hij hier in de Bonifatius naar de mis alvorens naar school te gaan (de katholieke jongensschool aan de overkant natuurlijk; ‘de meester noteerde wie er geweest waren’). Hij is gedoopt en getrouwd in deze kerk en hoopt hiervandaan ooit begraven te worden.
Er is een hoekje in de kerk waar souvenirs worden verkocht. Piet verontschuldigt zich een beetje (‘Jezus joeg de handelaren de kerk uit’) maar, zo zegt hij geruststellend, de opbrengst is voor het restauratiefonds van de kerk.
Hoe de kerk er vóór de restauratie uitzag, weet ik niet. Maar de Sint Bonifatius van nu is prachtig. Niks om bang voor te zijn.

altaar

 

Dit is deel 3 in een serie over ‘Zeven Zaanse Wereldwonderen’. 
Klik hier voor een lijst van alle verhalen in deze serie.

  • Volgende aflevering: de Watertoren

Martin Rep leest zijn verhaal over de Bonifatiuskerk voor

Martin Rep vertelt het verhaal voor De Orkaan/RTV Zaanstreek

Reacties (10)

This comment was minimized by the moderator on the site

Wat herkenbaar en invoelbaar. Tegenover de Bonifatiuskerk was een inverdan gebouwtje, dat in mijn geheugen, bekend was als de katholieke volksbond. Daar werden 's zondags spannende jeugdfilms vertoond. Als niet katholiek meisje moest je ja afloop wel oppassen, dat je niet naar de overkant, naar de openstaande kerkdeuren werd geloodst door een paar nonnen.

  Anneke Van dok-
This comment was minimized by the moderator on the site

Mooi verhaal Martin. Dat gevoel van naar voren vallende kerktorens herinner ik me na het lezen ook. Vreemd dat zoiets van lang geleden dan ineens weer bovenkomt.

  Maarten-Jan Dongelmans
This comment was minimized by the moderator on the site

Hallo Martin,
Wat een mooi en eerlijk verhaal over jouw kijk op ‘mijn’ Bonifatiuskerk.
Ik heb er weinig aan toe te voegen en hoop dat velen jou zullen volgen en dit ‘wereldwonder’ van de Zaanstreek eens zullen bezoeken. Na de coronacrisis natuurlijk, als de kerken weer open mogen.
Toch een dingetje: de ‘Heilige Fatima’ bestaat niet. De Heilige Maria is op twee plaatsen verschenen: Lourdes (Frankrijk) en Fatima (Portugal).
Zo, ben ik daar toch weer even kerkwacht aan het spelen.
Nogmaals dank voor je verhaal en ik hoop je gauw weer eens te zien en vooral spreken.
Piet Disveld

  Piet Disveld
This comment was minimized by the moderator on the site

......en de meest aimabele pastoor ooit: Goedhart.

  Margreet Luttik
This comment was minimized by the moderator on the site

Bedankt voor je mooie verhaal Martin.

  Dirk van Arum
This comment was minimized by the moderator on the site

Beste Martin.

Bij toeval ben ik op uw site terecht gekomen, waar ik met veel plezier wat stukjes over uw jeugd in de Meidoorrnstraat heb gelezen. Zelf ben ik opgegroeid in de Lijsterbesstraat en heb daar tot mijn 21ste jaar met heel veel plezier gewoond. Ik ben van een jongere generatie, maar het feit over mijn oude buurt te lezen vind ik heel leuk. Mijn tijd was dus van de sigarenzaak gerund door de familie Kluft en ook heb ik herinneringen aan de melkboer en de groenteboer.

Vandaag las ik uw verhaal over de angst voor de Bonifatiuskerk. Vanuit kinderogen kon ik me dat helemaal indenken. Zelf heb ik hele mooie en dierbare herinneringen aan deze kerk waar ik vanaf kleins af aan kwam, alhoewel we (mijn broer en zussen) geen kerkgangers zijn....wordt vervolgd

  Agnes Dorenbos
This comment was minimized by the moderator on the site

Ik ben er gedoopt en heb daar mijn eerste communie gedaan en onze eigen twee kinderen hebben we daar laten dopen tijdens onze vakanties in Nederland, aangezien ik in Zuid Spanje woon sinds ruim 32 jaar.

Maar waarom deze kerk juist zoveel speciale herinneringen voor mij heeft, is om het feit dat mijn vader Hans Dorenbos daar meer als 50 jaar het koor heeft geleid als dirigent, solos zong en mijn moeder sopraan was op zijn koor. Zij overleed veelste vroeg na lang ziek te zijn geweest alweer 22 jaar terug.
Van en met mijn vader mochten we alle jaren daarna nog enorm genieten en na een prachtig leven overleed hij helaas plotseling op 28/2/18.... wordt vervolgd

  Agnes Dorenbos
This comment was minimized by the moderator on the site

Vanuit zijn slaapkamer vanaf zijn mooie appartement in hartje Zaandam waar hij na de Lijsterbesstraat naar verhuisde, keek hij uit op de toren van zijn geliefde en vertrouwde Bonifatiuskerk.

Een prachtige kerk waar we met onze hele familie de meest mooie uitvaart voor hem hebben verzorgd met dank aan pastoor Goedhart wat tevens zijn vriend was. Met al zijn geliefde mensen om hem heen in een gerenoveerde kerk, waar het zelfs mogelijk was een laatste live balletdans uit te voeren door mijn twee nichtjes als eerbetoon aan mijn vader op de muziek van “people help to people” van Birdy. Zelfs dat was mogelijk in deze katholieke kerk.
Pastoor Goedhart doet zijn uiterste best, gaat met de tijd mee, luistert naar je en denkt met je mee en is duidelijk een geliefd persoon bij de kerkgangers

  Agnes Dorenbos
This comment was minimized by the moderator on the site

Mooi om te horen dat u na al die jaren toch een kijkje heeft genomen in de Bonifatiuskerk om zelf vast te stellen dat het bezoekje idd de moeite waard was.

Als mijn reeds geboekte vlucht naar Nederland in September doorgaat, zou ik graag uw boek willen bestellen.

Met vriendelijke groeten vanuit Benalmádena.

  Agnes Dorenbos
This comment was minimized by the moderator on the site

Lieve Agnes,
Wat een mooi en eerlijk verhaal over jouw verbondenheid met de Bonifatiuskerk. Heel herkenbaar, want net als jij ging ik aan de hand van mijn ouders naar deze kerk al was mijn vader er geen zanger of dirigent. Daar hoorde ik pastoor Goedhart preken (vitaminen voor de ziel) en je vader Hans Dorenbos zingen. Als hij als solist vanaf de koorzolder enige Psalmen of het Onze Vader zong, kreeg ik altijd tranen in mijn ogen. Met het overlijden van je vader verloren pastoor Goedhart en de parochie een ware vriend, een geweldige zanger en een in fantastische koordirigent. Hij zal altijd in onze herinnering blijven.
Bedankt,
Piet Disveld

  Piet Disveld
There are no comments posted here yet

Laat je reactie achter

  1. Posting comment as a guest.
0 Characters
Bijlages (0 / 3)
Share Your Location

Copyright © 2015-2020 Martin Rep | Radboudlaan 14 | 1402 XP  Bussum | Contact