Rep leest voor

Een voorpublicatie uit mijn boek Domweg gelukkig in de Meidoornstraat, dat gaat over Zaandam-Zuid en dat waarschijnlijk volgend jaar zal verschijnen. Ik las dit verhaal voor tijdens de Orkaan’s Eindejaarsquiz op dinsdagavond 18 december in café de Fabriek in Zaandam. Het verhaal speelt zich af rond 1956. 

tinus winkel

Tinus, mijn vader, at op één bil.

Rond half één werd bij ons altijd het warme eten opgediend. Op maandag aten we meestal bietjes, die waren al voorgekookt door groenteboer Theo de Heer, dus dat was makkelijk voor mijn moeder, die het op wasdag vreselijk druk had. Op zaterdag was het vaak rijst, waar mijn vader warme melk op goot en flink suiker op strooide; op vrijdag soms vis. Niet omdat wij katholiek waren – wij waren gereformeerd – maar omdat op vrijdag de visboer in de straat kwam. Vandaag was het Brussels lof, de groente die ik het meest verafschuwde van alles.

Voordat wij de eerste hap namen of zelfs maar onze vork oppakten om aardappelen, groente en vlees op te scheppen en te prakken, kuchte mijn vader. Meer was niet nodig. Wij legden ons bestek neer, Tinus zijn brandende sjekkie, wij sloten onze ogen en luisterden, terwijl mijn vader voorging in gebed:

Ah-onze Vader die in den Hemelen zijt
Uw naam worde geheiligd
Uw koninkrijk kome…

Het vrome moment werd onderbroken door de winkelbel. Een klant. Gelukkig was het Onze Vader al bijna tot een goed einde gebracht. 

Tot in der eeuwigheid. Amen.

Mijn vader pakte zijn peuk op, trok er stevig aan, stond op, schoof het gordijn opzij dat de scheiding vormde tussen wonen en werken, en betrad de voorkamer, die hij ‘Sigarenmagazijn Rep’ noemde. “Opschieten”, bromde hij tegen de klant. Het was een jongen, die voor vijf cent snoep kwam halen. Hij woonde vlakbij, op de Troelstralaan, en kon niet goed praten. Hij treuzelde altijd en, het ergste van alles, hij kwam altijd als ons gezin nèt aan tafel was gegaan. Pas na een paar minuten zou hij zijn keus hebben bepaald. “T-taunum”, bracht hij stotterend uit. Kauwgom, wist mijn vader. Zonder plichtplegingen nam hij de stuiver in ontvangst en zonder groeten wachtte hij tot de jongen de winkeldeur achter zich had gesloten.

Wij hoorden hem de munt in de kassa gooien, maar we hadden zijn terugkomst niet afgewacht.  Ik had met de juslepel een kuiltje gemaakt in de grijze berg aardappelen en Brussels lof op mijn bord, toen mijn vader de gebutste zinkkleurige aardappelpan pakte. Maar voordat hij de lepel in de dampende massa kon steken, klonk opnieuw de winkelbel.

etalage deheer“Snotverdorie”, bromde hij. “Je eet hier op één bil.” Nu bleef hij langer weg, het eten werd koud. Toch klonken vriendelijke stemmen door van achter het gordijn. Blijkbaar was het ditmaal een goede klant die onze maaltijd kwam verstoren. Het nog lege bord van mijn vader werd omgekeerd op de schaal met aardappels gezet. 

Toen hij eindelijk opnieuw was teruggekomen uit de winkel, was het eten koud geworden. Zwijgend schepte hij op, zwijgend at hij zijn bord leeg. Op het laatst moest hij het schuin houden om de laatste restjes aardappels en jus op zijn lepel te krijgen.

Hij keek mij aan. Mijn bord was nog lang niet leeg. Ik vorderde heel langzaam. Maar tijdens het bijbel lezen moest ik mijn bestek eerbiedig opzij leggen. Tinus opende de Bijbel op een willekeurige plek en las Psalm 136:

Looft de Here, want Hij is goed, want zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid. Looft de God der goden, want zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid. Looft de Heer der heren, want zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid.

Daarna klapte hij het boek dicht, sloot de ogen en ging voor in gebed:

O Heer wij danken u van harte
Voor nooddruft en voor overvloed;
Waar menig mens eet brood der smarte,
Hebt Gij ons mild en wel gevoed;
Doch geef, dat onze ziele niet
Aan dit vergank'lijk leven kleev’,
Maar alles doe, wat Gij gebiedt,
En eind’lijk eeuwig bij U leev’.

Amen, besloot hij. Tinus pakte zijn inmiddels gedoofde peuk weer op en haalde zijn aansteker uit zijn broekzak. 

Ik pakte mijn vork weer op en deed mijn best de witlof zo diep mogelijk onder de aardappels te begraven, maar het lukte toch niet helemaal de bittere smaak van de groente weg te werken. Ondertussen moest ik zorgen niet te kokhalzen. Voor eten moest je dankbaar zijn, hield mijn vader ons voor. “In de oorlog moesten we tulpenbollen eten. Brussels lof, daar deden wij een moord voor.” Dat mijn vader deze lof niet uit de grijpgrage klauwen van de moffen had hoeven te trekken tijdens zijn hongertochten naar de Wieringermeerpolder, maar dat die gewoon in de winkel van Theo de Heer was gekocht, maakte geen verschil. 

Simon, mijn oudste broer, keek naar mijn nog halfvolle bord en zei: “Lof, zei De Heer, is de beste groente die er bestaat.”

Ik schrok van die spotternij, maar zelfs Tinus moest erom lachen.

Reacties (5)

This comment was minimized by the moderator on the site

Een “smakelijk” verhaal.

 
This comment was minimized by the moderator on the site

Leuk en herkenbaar Martin.
Ga het boek zeker kopen volgend jaar.

 
This comment was minimized by the moderator on the site

Wat een prachtig verhaal weer, Martin! Als jouw datering klopt, was het jaar daarvoor je moeder, tante Meintje overleden. En Tinus' tweede vrouw, tante Martha, zou er dan ook nog niet zijn geweest. Wie zou er dan de bietjes of het witlof hebben gekookt en de warme maaltijd hebben bereid? Tinus zelf? Dan had hij het wel heel erg druk. Het slotgebed werd bij ons thuis aan de Belgische straat door mijn vader ook gebeden. Hardop spraken we allen aan het eind daarvan het "Amen" uit. Daarna werd het "dat het u wel moge bekomen". Maar mijn vader rookte niet voor of rond het eten. Van witlof kokhalsde ik niet, maar echt lekker vond ik het ook niet. Nu behoort het tot mijn favoriete groentegerechten. Had het een reden dat jullie met de winkel toch 's middags warm eten hadden. Na het warme eten bij ons gingen de benen even gestrekt met de voeten op een stoel en dan de ogen dicht. Dan hoorde je de regulateur klok een kwartier nadrukkelijk tikken totdat mijn moeder opstond om af te ruimen.

 
This comment was minimized by the moderator on the site

Dag Jelte,
Dank voor je reactie.
In mei 1956 nam mijn vader een huishoudster in dienst genaamd Martha Muis, met wie hij een jaar later zou gaan trouwen.
Warm eten tussen de middag was traditie in veel gezinnen, die bij ons pas ergens in de jaren zestig is verlaten.
De winkel sluiten tussen de middag was ondenkbaar, dan zouden de verdiensten stilstaan.
Groet, Martin

  Reactie bewerkt door martinrep Admin (ongeveer 7 maanden geleden)
This comment was minimized by the moderator on the site

Mooi verhaal!
Het slotgebed werd door mijn opa gebeden, hij sprak het vrij snel uit en ik snapte nooit de regel "aan dit vergank'lijk leven kleev' ; voor mij klonk dat als "aan dit vergankelijk kleven kleven"
Thuis waren we alleen even stil voor en na het eten.
Ook bij ons werd tussen de middag warm gegeten, dat veranderde pas halverwege de zestiger jaren, toen ik in Amsterdam naar school ging en niet thuis was om die tijd.

 
There are no comments posted here yet

Laat je reactie achter

  1. Posting comment as a guest.
0 Characters
Bijlages (0 / 3)
Share Your Location

Copyright © 2015-2019 Martin Rep | Bussum | Contact