typhoon 1950Met het verdwijnen van de naam Noordhollands Dagblad op het voormalige Typhoongebouw kwam afgelopen week een definitief einde aan tientallen jaren krantengeschiedenis aan de Westzijde in Zaandam. De redactie van het dagblad verliet het pand al eerder. Het goede nieuws, volgens de krant zelf: hotelexploitant New Helmer zal het complex in oude luister herstellen als het gebouw wordt heropend als ‘Hotel You’. Het slechte nieuws, volgens De Orkaan: de naam ‘De Typhoon’ zal voorgoed verdwijnen.

Het Typhoongebouw! Een gongslag van de nieuwe tijd. Een gebouw dat eind jaren vijftig nieuwe allure gaf aan de Westzijde. Dat hoop en optimisme uitstraalde. Een statement in glas en beton, dat aangaf dat Zaandam, net als de rest van Nederland, aan het herrijzen was uit de puinhopen van de oorlog. Een kilometer naar het zuiden werd aan het Burgemeester Ter Laanplantsoen tegelijkertijd hard gewerkt aan de bouw van de al even moderne Paaskerk waarvoor, zo werd gefluisterd, niemand minder dan Cobra-kunstenaar Karel Appel de raamschilderingen zou maken. Zaandam bouwde aan zijn toekomst. 

De eerste keer dat ik het nieuwe gebouw van het Dagblad voor de Zaanstreek ‘De Typhoon’ binnenliep, was in juni 1958, toen ik een sleutel had gevonden en die vondst kwam melden bij een mooie Zaanse aan de balie, zodat mijn naam de volgende dag in de krant stond onder de rubriek ‘Gevonden en verloren’. Geen nieuwtje was De Typhoon klein genoeg, en zo veel mogelijk namen noemen maakte deel uit van de ijzersterke succesformule van de krant. Hoofdredacteur Cees Meijer nam persoonlijk elke dag de krant van A tot Z door om namen te onderstrepen en zag erop toe dat de betrokkenen een krantje kregen toegestuurd.

Na mijn hbs-tijd ging ik in het weekend als regeltjescorrespondent stukjes schrijven voor de krant, in de hoop op een vaste aanstelling, die ik nooit zou krijgen. Elke keer dat ik de trappen opliep naar het bureau van chef streekredactie Klaas Pot of zijn adjunct Toon Olij, rook ik de geur van krantenpapier en hoorde ik de muziek van de rammelende schrijfmachines, maar vooral het gedreun van die machtige pers, bezig met zijn indrukwekkende klus: 25.000 exemplaren die gedistribueerd werden over de hele streek, van Oostzaan tot en met Krommenie, van Assendelft tot en met Jisp. En ik nam me voor dat ik wilde werken bij een krant met een eigen drukpers onder zijn dak.

typhoon 1975Een jaar later werd ik ingelijfd door De Zaanlander, de concurrent van De Typhoon. Ik was die krant met hart en ziel toegedaan, maar het verschil in allure met De Typhoon was groot. De Zaanlander zat in een bescheiden winkelpand aan de Gedempte Gracht, naast Trico-Zaan, met een balie waar je een abonnement kon nemen of advertenties aanbieden. In een hoekje achteraf stonden twee bureaus voor de Zaandamse stadsredactie, die bemand werd door Han de Jong en Fred Voorbergen. Boven de winkel woonde meneer Bos, die in zijn Dafje de Zaanstreek doorreed om kranten na te bezorgen. Aan de Stationsstraat in Koog aan de Zaan, pal tegenover station Koog-Zaandijk, was de streekredactie van De Zaanlander. 

In de regio speelde zich tussen de Typhoon en De Zaanlander een ouderwets-felle krantenstrijd af, maar er was ook een Zaanse editie van Het Vrije Volk (gevestigd boven de AP-boekhandel aan de Dam), terwijl er ook kantoren waren van Het Parool (aan de Gedempte Gracht) en De Waarheid (aan de Nicolaasstraat). De oplage van De Typhoon was minstens drie keer zo groot als de rest bij elkaar, maar wij, de jonge honden van de Zaanlander-redactie, vonden onze krant veel beter. De Typhoon had een overvloed aan stads- en streeknieuws waar wij nooit tegenop konden, maar slechts een paar pagina’s binnen- en buitenland. De Zaanlander was onderdeel van de Verenigde Noordhollandse Dagbladen (VND), die weer was aangesloten bij de Gemeenschappelijke Pers Dienst (GPD) met een uitgebreid net van journalisten in binnen- en buitenland. Kortom, De Zaanlander was veel completer. Redactiechef Wim Harwijne lachte meewarig toen CPN-leider Marcus Bakker, in een interview in nota bene De Typhoon zelf, beweerde dat deze krant ‘de zakkigste Tweede-Kamerverslagen’ van heel Nederland had. “Dat zou ik nooit zo hebben afgedrukt”, grijnsde Harwijne tevreden, alvorens de krant in de prullenbak te mikken.

Maar ja – dat schitterende gebouw in de Westzijde, op de hoek van de Zeemansstraat, dat was jaloersmakend. Met een uitbouw op de eerste verdieping, van waaruit de hoofdredacteur uitkeek over de Westzijde. Met meer dan manshoge ramen aan de kant van de Zeemansstraat, waar dagelijks aan het begin van de middag groepjes mensen stonden te wachten op dat magische moment, het ogenblik dat langzaam maar zeker de persen aan het draaien werden gebracht tot, enkele minuten later, de papierbanen in hoog tempo onder en door die krantenpers zouden razen. Weer enkele minuten later kwam een medewerker van de krant naar buiten om de vitrines te openen en de krantenpagina’s van gisteren te vervangen door verse exemplaren, die hij zojuist eigenhandig van de pers had geplukt. De Zaanlander werd gedrukt op een verre pers in Alkmaar, die wij nooit te zien kregen.

typoongebouw2018Het zou ruim veertig jaar duren voor ik het Typhoongebouw weer binnenliep. Ik had in januari 2012 een afspraak met redactieassistente Marianne van Horn om oude leggers van de krant door te bladeren. 

Het weerzien was ontluisterend. Verdwenen was de indrukwekkende, in glas en beton gevangen entree. De hoek met de Zeemansstraat was afgeschuind en voorzien van een draaideur, met daarboven het logo van het Noordhollands Dagblad, inclusief gestileerd kaartje van Noord-Holland boven het IJ, voor wie niet wist waar zich Noord-Holland bevond. De ramen die uitzicht gaven op de drukpers waren verdwenen, evenals de pers zelf. Verdwenen ook waren de trotse letters ‘Dagblad voor de Zaanstreek / De Typhoon’ op het dak, die als een lichtkrant de hoek leken om te gaan. Het ooit zo schitterende Typhoongebouw was veranderd in een saai kantoorpand. 

De krant heette ook al lang niet meer De Typhoon. Twintig jaar eerder waren de twee voormalige aartsvijanden Typhoon en Zaanlander samengevoegd in het kader van de ‘synergie’, een ander woord voor kostenbesparing. In hun ondoorgrondelijke wijsheid hadden de krantenbazen tegelijkertijd besloten de ijzersterke merknaam ‘Typhoon’ te vervangen door de bloedeloze titel ‘Dagblad Zaanstreek’. Geen wonder dat de lezers massaal wegliepen.

Marianne ging me voor naar de kelder, waar ooit de drukkerij was. Ze wees naar de volgestouwde stellingen. “Gaat uw gang.” 

Er waren honderden leggers met vele duizenden ingebonden krantenexemplaren. Ze lagen slordig onder, boven en naast elkaar. Precies zoals altijd gebeurt op krantenredacties, waar journalisten af en toe een oud verhaal nodig hebben en na gedane zaken de ingebonden exemplaren op een willekeurige plek neerflikkeren. Wat dat betreft, voelde ik me er nog wel thuis. En het stonk er nog steeds heerlijk naar krantenpapier. 

keldertaifoenOveral waren littekens te zien van het verwijderen van de krantenpers. Ik probeerde met m’n iPhone een fotografische impressie van de vervreemdende ruimte te maken. 

Anderhalf uur later zat mijn klus erop en liep ik het gebouw uit. Dat was waarschijnlijk voor de laatste keer. Ik zal niet zo gauw een kamer boeken in een hotel dat ‘You’ heet. ‘Hotel de Typhoon’ zou een veel passender naam zijn. Daarmee zou de blunder van de krantenmagnaten uit 1992 gedeeltelijk kunnen worden hersteld, en een stukje bijzondere geschiedenis van de Zaanstreek worden behouden.

Dat dit pleidooi moet komen van een voormalige verslaggever van De Zaanlander! Tja, De Typhoon was onze aartsvijand. Maar wel een geliefde aartsvijand. 

 

Lees ook: Een overnachting in het Volkshotel 

Reacties (2)

This comment was minimized by the moderator on the site

Hallo Martin, Mijn vader had het vroeger over de "zeven duizend" als hij de Typhoon bedoelde, een opmerking zijnerzijds die niet bepaald als compliment bedoeld was. Soms heb ik in het verleden als ik in de Zaanstreek was, bij het stadsarchief van de Zaanstreek enige oude exemplaren van de Typhoon ( op microfiche ) geraadpleegd. Groot was mijn vreugde toen de website van Delpher het mogelijk maakte om oude exemplaren van bv de Volkskrant, NRC/Handelsblad, de Telegraaf etc probleemloos online te kunnen raadplegen. Alleen bij dagblad de Typhoon lukt dat niet, vanwege nog lopende auteursrechten, die online raadpleging pas na 70 jaar ! mogelijk maken.
Voor mij onbegrijpelijk.

  wim kerkhoven
This comment was minimized by the moderator on the site

Dag Wim - Het is inderdaad jammer dat de oude jaargangen van De Typhoon niet thuis op je computer zijn op te roepen. Maar je kunt ze wel degelijk online raadplegen, al moet je daarvoor persoonlijk naar het Gemeentearchief Zaanstad; pal naast het station Zaandam, dus dat is dan wel weer een voordeel.
‘De 7000’ was een populaire krant die voor de oorlog in de Zaanstreek verscheen. Later is die opgegaan in De Zaanlandsche Courant, die in de oorlogsjaren onder controle van de bezetter kwam te staan. Na de oorlog ging die krant op in verzetskrant De Typhoon, bien étonnés de se trouver ensemble. Meer info in ZaanWiki.
Martin

  Reactie bewerkt door martinrep Admin (ongeveer 10 maanden geleden) martinrep
There are no comments posted here yet

Laat je reactie achter

  1. Posting comment as a guest.
0 Characters
Bijlages (0 / 3)
Share Your Location

Copyright © 2015-2019 Martin Rep | Radboudlaan 14 | 1402 XP  Bussum | Contact